Saç Temizliği ve Bakım

Saçlar da baş derisinde bulunan kıl köklerinden uzayarak büyüyen kıllardır. Kıl köklerindeki bezlerden salgılanan maddeler yağlı yapıdadır.
Sağlıklı saçlara sahip olmak için düzenli biçimde yıkanmak gerekmektedir. Saçların fırçalanması dökülen saçlar, kir ve tozları uzaklaştırıcı işlev görmektedir. Normal bir saçın haftada en az bir ya da iki kez yıkanması gerekmektedir. Yağlı saçlar ise daha sık yıkanmalıdır. Saçlar temiz su ile iyice durulandıktan sonra kurutulmadan önce nazik bir biçimde taranmalıdır. Saçların kurulanmasında yumuşak bir havlu kullanılmalıdır. Kurulama işlemi de yumuşak olmalıdır. Eğer sert bir havlu kullanılır ya da çok şiddetli ovulursa saçların uçları çatallanabilir. Saçlar elektrikli kurutucularla kurutulabilir. Ancak kurutucunun saça çok yakın tutulmaması gerekmektedir. Bu durumda saçlı deri ve saçlar fazla sıcaktan olumsuz etkilenebilirler.
Saçların yıkanması için kullanılan sabunların ve şampuanların esasını kolay çözünebilir özellikteki yağ eritici bir madde oluşturur. Şampuanlara ayrıca koku, renk ve yoğunlaştırıcı maddeler eklenir. Bu ek maddeler saçlı deride tahrişe yol açabilirler. Piyasada bulunan şampuanlarda kullanılan bazı maddeler allerjik reaksiyonlara neden olabilir. Bu nedenle şampuan seçiminde, niteliği bilinmeyen maddelerden kaçınılmalıdır.
Saç diplerinde kepek varsa, sık sık çok sıcak olmayan su ve sabunla yıkamak yararlı olabilir. Saçlar bol su ile iyice durulandıktan sonra da kepeklenme önlenemiyorsa bir sağlık kuruluşuna danışılmalıdır. Hekim önerisi dışında saçlar için yararlı olduğu ileri sürülen maddeler güvenli olmayabilirler. Saç temizliğinde kişisel olarak kullanılan fırça ve taraklar sık aralıklarla sıcak sabunlu su ile yıkanmalı ve durulanmalıdır. Sağlık yararı dışında saçların temizlik ve düzeni, insanlar arasındaki ilişkilerde ve kendini iyi hissetmede etkisi olan olumlu dış görünüş açısından da önemlidir.

Saç dökülmelerinde tedavi seçenekleri nelerdir?

Neden ne olursa olsun, kısa ya da uzun süreli saç dökülmeleri insanları mutsuz etmektedir. Günümüzde kullanılan çesitli tedavi seçenekleri hem hastanın hem de hekimin yüzünü güldürmektedir. Erkek tipi saç dökülmesinin tedavisinde kullanılan yeni ilaçlar vardır. Bunlardan bazıları lokal uygulanırken bazıları da ilaç olarak agızdan alınmaktadır. Bu ilaçlar 6 ay-1 yıl kullanıldıgında saç dökülmesini durdurabilmekte ve saç çıkısını arttırabilmektedir. Bunların dısında biotin, çinko, sistein, E vitamini, bitkisel kombinasyonlar(bal kabagı ekstresi, radix, yesil çay), su bazlı organik biyolojik silikon gibi saç hücrelerini uyarıcı destek ürünler oldukça sık
kullanılmaktadır. Dısarıdan uygulanan çok sayıda kozmetik ve bakım ürünleri mevcuttur. Dısarıdan uygulanan bu
ürünler genellikle saçın kalitesini, parlaklıgını arttırırlar ancak yeni saç çıkısında etkili degillerdir. Sampuan seçiminde sodyum laurly sülfate gibi tahris edici ürünler içermeyen sampuanlar tercih edilmelidir. Lokal ya da sistemik tedavilerin yetersiz kaldıgı sartlarda saç nakli gibi cerrahi islemler günümüzde son teknoloji ile basarılı bir sekilde yapılmaktadır.

Gebelikte saç dökülmesi nedenleri nelerdir?

Saç dökülmesi gebelikte görülmez. Sıklıkla dogumu takiben ortaya çıkar. Gebelik döneminde hormonal etkilerle büyüme dönemindeki saçlar artar. Dogumu takiben saçlar dinlenme dönemine geçer. 4-20 hafta içinde dökülürler. Ortalama 15 ay içinde saçların dökülmesi durur ve eski haline dönerler. Gebelik sonrasında demir eksikligine baglı kansızlık sıktır. Bu da saç dökülme sürecini uzatabilir. Hastaları kansızlık açısından degerlendirmek mutlaka gereklidir.

Saç dökülme tipleri ve bunların nedenleri nelerdir?

En sık karsılasılan saç dökülme tiplerinden biri telojen saç dökülmesi denen, aktif dönemdeki saçların hızlı bir sekilde dinlenme dönemine geçmesi ile olusan dökülmedir. Kisi saçını tararken, banyo sonrası alıstıgından daha fazla saçın dökülmesinden sikayetçidir. Sıklıkla ani olarak baslar. Zaman içinde dökülme siddeti azalarak 6-8 ay sürebilir. Telojen saç dökülmesinin en sık nedenleri sunlardır:
• Yüksek ates
• Çocuk dogurmak
• Çesitli enfeksiyon hastalıkları
• Siddetli stres
• Büyük ameliyatlar
• Tiroid hastalıkları
• Proteinden yetersiz beslenme
• Çesitli ilaçlar(kemoterapi ilaçları, beta bloker ve kalsiyum kanal blokerleri gibi tansiyon ilaçları,
antidepresanlar, yüksek doz A vitamini gibi)
• Mevsimsel saç dökülmesi
• Demir ve çinko eksikligi
Androjenik saç dökülmesi(erkek tipi saç dökülmesi) diger sık nedenlerden biridir. Erkeklik hormonlarının neden oldugu bu dökülme tipi hem erkek hem de kadınlarda görülür. Alın saçlı deri çizgisi geriye dogru kayar, saçlar belirgin olarak incelir. Androjenik alopesinin rastlanma sıklıgı yas ile beraber artar. Tüm erkeklerin %15’ inde tam kellik gelismektedir. 30 yasın altında bunun olma olasılıgı %1’ dir. Kadınlarda erkek tipi saç dökülmesinin baslama yası daha geç olmasına ragmen seyir çok daha hızlıdır. Androjenik alopesinin olusmasında hormonlara asırı hassasiyet, genetik faktörler önemli rol oynamaktadır. Stres her iki cinste de mevcut yatkınlıgı arttımaktadır. Androjenik saç dökülmesi
olan kadınlarda hormonal durum sorgulanmalı ve doktor tarafından gerekli görülürse hormon analizleri mutlaka yapılmalıdır.

Dermatoloji polikliniklerinde sık gördügümüz bir dökülme sekli de Alopesia areata denilen yuvarlak alanlar halinde saçın bölgesel dökülmesidir. En sık ergenlik döneminde rastlanır. Gerçek nedeni bilinmemektedir. ümmunolojik mekanizmalarla saç büyüme dönemine girememektedir. Stres önemli bir faktör olabilir. Genellikle 18 ay içinde gerileyebilmekle beraber uzun yıllar sürebilme olasılıgı da vardır. Alopecia areata bazen baska immunolojik hastalıklarla beraber olabilir(diabet,tiroid hastalıkları, vitiligo gibi). Tedaviye dirençli alaopesia areata ciddi psiko-sosyal problem yaratmaktadır. Saçın diger dökülme nedenleri arasında uygun olmayan saç kozmetiklerinin kullanılması, saçlı derinin mantar hastalıkları, saçlı deri ekzemaları, radyasyon tedavisi, frengi, saçların basın üzerinde gergin sekide topuz yapılması sayılabilir. Ayrıca psikiyatrik kisilik bozukluklarında görülen kisinin kendi
saçlarına zarar vermesiyle karakterize trikotilomani denilen bir saç dökülme tipi daha vardır.

Ense Şekillendirilmesi

Ense şekillendirilmesinde, saç bitiminin bir kulaktan enseyi takip ederek diğer kulağa kadar olan kısmının şekillendirilmesi anlaşılır. Ense şekillendirilmesi sakal, bıyık tıraşında kullanılan yöntemler kullanılarak yapılır. Genellikle kulak üstü ve arkası ile ense kısmının şekillendirilmesi saç tıraşıyla birlikte, favori ise sakal tıraşıyla birlikte yapılır. Ancak saç sakal tıraşı yaptırmadan sadece ense favori şekillendirmesine de gereksinim duyulabilir. (Bk.Kısa Kesim Modülü) Boyun şekilleri, ense şekillendirmeyi etkiler. Kalın boyunda ense hattı, aşağı doğru daralarak inmelidir. Ense bitim çizgisi düz çizgi olarak değil, doğal bırakılmalıdır. Uzun ve ince boyunda ise ense hattı, geniş bir hatla aşağı doğru inmelidir. Ense bitim çizgisi ise düz şekilde tıraşlanmalıdır.

Ense kesimi saçın uzunluğuna göre ikiye ayrılır:

1. Saçın doğal büyüme sınırında ense tıraşı bitiminin saptanması
2. Saçın doğal büyüme sınırı dışında ense tıraşı bitiminin saptanması

Bıyık Çeşitleri

Badem bıyık :Yanları tıraş edilerek yalnız burun hizasında bırakılan küçük bıyıktır.

Pos bıyık : Biçim verilmeden olduğu gibi bırakılmış bıyıktır.

Burma bıyık : Dudak üstü kılları kırpılmış, yanlardaki kılları uzatıp parmakla burularak biçim verilmiş bıyıktır.

Kâtip bıyık : Düz ve ince bıyıktır.

Kaytan bıyık : Dudak üstüne gelen kıllar kırpılmış, üstten derince tıraş edilmiş, dudağın yanından düz şekilde devam eden bıyıktır.

Kırpık bıyık : Uçları kırpılmış, dudak üstünde ufak bir yastıkçık biçiminde bırakılmış bıyıktır.

Pala bıyık : Yanlardan dışa taşacak biçimde uzatılmış, uçları yukarı doğru burularak sivriltilmiş gür bıyıktır.

Köse bıyık : Kılları gür çıkmayan ve düzenli olmayan ince, seyrek bıyıktır.

Moğol bıyık : Kaytan bıyık gibi, fakat uçları çene hizasından aşağı doğru sarkan bıyıktır.

Çin bıyık : Dudak üstü kılları kırpılmış, üst kısmı inceltilen ve iki dudak yanlarından aşağı doğru uzayan ince bıyıktır.

Sakal Çeşitleri

Top sakal : Çenede bıyık uçlarıyla beraber ağız kenarından çene altına kadar uzanan sakal çeşididir.

Jön sakal : Favoriden ince hatla başlayıp çene altına doğru inerken, bıyıkla birleşip alt dudak kenarı tıraş edilen sakal çeşididir.

Kaba sakal : Hiçbir işlem yapılmadan doğal halinde uzatılan sakaldır.

Köse sakal : Kılları seyrek çıkan, düzgün şekil verilemeyen sakal çeşididir.

Teke sakal : Çene üzerinde püskül gibi bırakılmış, kılların uçları kesilmeyerek uzatılmış sakaldır. Binlerce yıl önce Orta Asya Türkleri tarafından Çinlilerde görülerek alınıp, benimsenmiş bir sakal çeşididir. Buna keçi sakalı da denilir.

Kirli sakal : Doğal halinde bir iki günlük uzamış sakaldır.

Bıyığın Önemi

Dudak üstünden başlayarak dudak kenarlarına kadar sarkabilen sert kıllara bıyık denir. Türk erkeği için tarihten gelen kahramanlık, yiğitlik ve mertlik gibi kavramların göstergesi olan bıyık, Türk erkeğinin simgesi olmuştur. 20.yy başlarına değin Türk erkekleri bıyıklarını kesmemiş, toplumsal durumlarına ve yüz biçimlerine göre bıyık bırakmışlardır. Türk erkeklerinde bıyık kesme adeti Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra başlamıştır. Çocukluk çağından çıkıp delikanlılık çağına girmekte olan gençler de bıyık bırakıp, çevresindekilere kimlik ve kişilik kazandıklarını göstermişlerdir. Bu nedenle pek çok erkek bıyıklarını özen göstererek uzatmış, sert kılların yatışması için bıyık yağı kullanmışlardır. Beyazların kapatılması için saç boyalarının bulunmadığı zamanlarda fındık içi ya da ceviz ateşe tutularak yakılmış, yanmış fındık ya da ceviz siyah boya niyetine bıyıklara sürülmüştür. Berberlerde bulunan ince bıyık maşası , hafif ısıtılarak bazı bıyıklara şekil verilmiştir. Bıyığına çok meraklı olanlar, cebinde ayna tarak ve küçük bıyık makası taşıyarak günde birkaç kez bıyığına bakım yapmaktadır.. Dinimizde sünnet olarak kabul edildiği için, müslüman erkekler, genellikle uçları dudak kenarını geçmeyecek biçimde ve üst dudağı kapatmayacak uzunlukta bıyık bırakmaktadır.

Sakalın Önemi

Çeneden boyun bölgesine kadar uzanan sert kıllara sakal denir. İlk çağlardan beri binlerce yıl, erkekler yaşadıkları yöre ve iklim koşulları, dinsel inanış, bulundukları görev ve mevki ile kişisel isteklere bağlı olarak çeşitli biçimlerde sakal bırakmışlardır. Eskiden daha çok orta yaşın üstündeki erkekler sakal bırakırken, son yılda gençlerinde çeşitli şekillerde sakal bıraktıkları görülmektedir. Sakal, çocukluktan erkeklige geçişin bir göstergesi olarak kabul edilmiş, sakalı ve bıyığı çıkmayan kişilere Köse denilmiştir. Bu nedenden dolayı erkekler için sakal ve bıyık gurur kaynağı olmuştur. Ayrıca sakal, kişiye bir olgunluk ifadeside kazandırdığından, dilimizde sakalın önemini vurgulayan pek çok deyime de rastlanır:’sakalım yok ki sözüm dinlensin’,biz bu sakalı değirmende ağartmadık’gibi sözlerle örnek verebiliriz. Sakal ve bıyık, makyajda olduğu gibi yüzde iz, çukurluk, leke gibi durumlar olduğunda veya yüzdeki hoş olmayan hatları gizleyerek daha güzel görünüm oluşturma aracı olarak da kullanılmaktadır. Örneğin geniş çenede bırakılan top sakal çeneyi daha dar gösterirken, dar çenede bırakılan ince sakal, çeneyi daha geniş gösterir.

Saç Şekillendirme

Saçı değişik boylarda kısaltarak veya kazıyarak, saçlı ya da saçsız kafada şekil oluşturmaya saç şekillendirme denir. Kişinin isteğine göre yapılan şekillendirme iki türlüdür. Birincisi, istenilen şekil saçlı bırakılarak ve şekil dışında kalan saçlar kazınarak şekil oluşturulur. İkincisinde ise; şekil kazınarak dışındaki kısım saçlı bırakılarak şekil oluşturulur. Oldukça sakinlik ve el becerisi gerektiren bu uygulama tekniği, istenilen şeklin zorluğuna göre değişmektedir. Berber tarafından basit şekiller kolayca oluşturulurken kimi zor şekillere kalıp çıkartılarak çalışılır. İstenilen şekil bir kartona çizilir ve etrafı kesilerek kalıp çıkartılır. Çıkartılan kalıp belirli bir kısalıkta kesilmiş saçın üzerine konarak etrafı belirgin bir makyaj kalemi ile çizilir. Şekle göre saçlar, çeşitli boylarda kısaltılarak şekil oluşturulur. Kişinin isteğine göre şekiller ismin baş harfleri, yıldız, ay yıldız, değişik semboller gibi çeşitlilik göstermektedir.